Aan het begin van de Diestsestraat in Leuven speelt een jongen van een jaar of tien een toonvaste ‘Rudolph The Rednose Reindeer’ op zijn trompet. De meeste voorbijgangers hebben het te druk om hem op te merken. Het is bijna kerstmis en dat betekent dat de jacht op cadeautjes weer geopend is.
Toen Maria – onder het goedkeurend oog van Jozef, een ezel en een os – beviel van het kindje Jezus, had ze zich waarschijnlijk nooit kunnen inbeelden hoe uitgebreid en feestelijk de geboorte van haar zoon gevierd zou worden. Het kerstfeest staat weer voor de deur en dat brengt kerstliedjes, tafelen tot middernacht en kerstcadeautjes uitwisselen onder een gezellig versierde spar met zich mee.
Bij kerst hoort ook sneeuw, wordt ons door de marketingindustrie toegefluisterd. Dit jaar valt er echter alleen natte sneeuw uit de hemel. Gelukkig zorgde men overal in de Belgische steden voor een overdaad aan kerstlichtjes en kerstslingers zodat men toch een beetje in de kerstsfeer kan komen. En ook al komt al die pracht en praal pas echt tot zijn recht wanneer het donker is, toch is het ophangen van de eerste kerstverlichting vaak het startschot voor de eerste kerstinkopen.
Onderzoek & Strategie
Hoewel het elk jaar moet gebeuren, is het altijd weer even wennen aan de drukte, de lange rijen en de subtiele duwtjes en kuchjes van voorbijgangers die even willen passeren. Kerstwinkelen vraagt dan ook om een strategie. De overvolle gangpaden waar steevast iemand met zijn kinderwagen wil door manoeuvreren of de kassa’s waar resoluut iemand de geïmpliceerde ‘men steekt niet voor’- regel aan zijn laars lapt, vragen om een actieplan.
De grote winkelstraten vermijden zou zo een regel kunnen zijn, maar daar is jammer genoeg geen ontsnappen aan. En zo ondergaat de shopper zijn lot, door van de ene grote winkelketen naar de andere te trekken op zoek naar dat ene perfecte cadeau.
Er staat de kerstshopper dan ook heel wat werk voor de boeg. Uit onderzoek van het dienstenbedrijf Deloitte blijkt dat we, ondanks die verdomde crisis, per gezin 574 euro zullen spenderen aan de eindejaarsfeesten. Misschien dat u liever voor minder gaat en verwijst naar een ander onderzoek van Virginia Tech en de Universiteit van Michigan, dat zegt dat volwassenen bij voorkeur slechts een enkel cadeau krijgen in plaats van een hele berg cadeautjes.
Small Chiwawa
Voor het kerstshoppen eerst nog een koffie om de batterijen op te laden. Ik waag mij aan een Small Chiwawa: een koffie met chocoladen Maltesers (en dat is vrij letterlijk te nemen) en een hoge toren slagroom. Met de koffie in de hand ga ik richting winkelstraten. De drukte valt op het eerste gezicht al bij al nog mee.
De winkels hebben zich dan ook goed voorbereid op de drukste periode van het jaar. De meesten zetten voor de gelegenheid meerdere kassa’s in waarachter de verkoopsters druk in de weer zijn om de lange wachtrijen binnen de perken te houden. Georganiseerde chaos noemen ze dat. En om al die cadeautjes van een mooi omhulsel en een strikje te voorzien, werd zelfs een nieuwe functie gecreëerd: de inpakker.
Dat doen Sofia en Anaïs, twee jonge vrouwen die niet op hun mond gevallen zijn. Ze pakken cadeautjes in voor klanten in ruil voor een kleine, vrijblijvende vergoeding. “We zamelen geld in voor ons kamp in Polen, waar we een week op een ecoboerderij gaan werken”, legt Anaïs uit. Ze zijn lid van la 2ième Louvain, een Franstalige jeugdbeweging uit Heverlee.
Vinden ze het ook leuk om te doen? “Het is lang en vermoeiend werk,” vertelt Anaïs, “…maar we zitten tenminste warm binnen”, vult Sofia aan. “We verkopen deze week nog wafels in de stad, maar daar kijken we een beetje tegenop”. Nog een laatste vraag aan de dames: wat is een ecoboerderij eigenlijk? “Euh… een boerderij waar ze ecologisch omgaan met dieren?”
Weggeefwinkel
Op zoek naar een origineel cadeau verlaat ik de drukte van de winkelstraten en steek de Dijle over, richting de weggeefwinkel van Jan. Het concept van zijn geïmproviseerd winkeltje is uniek in België. Je komt binnen, kiest een cadeau en wandelt er gratis mee naar buiten. En dat kan je drie zaterdagen lang. Dat hij daar zijn vrije tijd voor moet opofferen vindt hij geen probleem. “Ik krijg daar zoveel voldoening van. Iedereen gaat hier goed gezind naar buiten”, vertelt een enthousiaste Jan.
De man glundert wanneer hij zijn winkeltje overschouwt. Hij maakt er een punt van voor elke klant even tijd vrij te maken voor een praatje. De twee voorste kamers van zijn klein rijhuisje werden voor de gelegenheid omgebouwd tot winkelruimte.
De doolhof van geïmproviseerde rekken en uitstalkasten bevat een allegaartje aan spullen: van tweedehandskleding tot boeken, van spaarpotten tot art-decoschaaltjes. In de ruimte kunnen amper zeven mensen tegelijk binnen, maar het verschil in sfeer met de winkelstraten is groot. Mensen gaan vriendelijk opzij, rapen iets op wanneer ze het laten vallen en slaan al eens een praatje met onbekenden.
Het zijn uiteindelijk de klanten die het concept in ere houden. “Bijna iedereen die hier komt heeft iets bij, maar het is niet de bedoeling dat je een appel voor een ei ruilt. Het is een ruilsysteem op grote schaal. Sommigen komen bij wijze van spreken met drie dozen toe en nemen niets mee, terwijl anderen dan weer niets meebrengen en drie dozen mee naar huis nemen”. Ook niet alles belandt tussen de andere spulletjes in zijn winkel. “We willen het niveau hoog houden. Daarom werken we ondertussen samen met andere verenigingen om de spulletjes die we hier niet uitstallen toch een goede plaats te kunnen geven”, vertelt Jan nog.
De aandacht voor zijn idee was zo overweldigend dat hij er zelfs aan denkt om verder te doen. “Het is begonnen als hobby en het is nu bijna een job geworden”, zegt hij. “Ik ga alles eerst even laten bezinken, maar de kans is groot dat we na Kerstmis gewoon doorgaan. We hebben hier op drie dagen tijd 600 à 700 mensen over de vloer gehad, dus ik kan het eigenlijk niet maken om te stoppen”.
Luikse wafels
En ja, net op het moment dat je even genoeg hebt van het shoppen, duikt buiten de geur van warme wafels en licht gekarameliseerde suiker op. Guido staat met een klein tafeltje en twee wafelijzers buiten voor de gevel van de ijsjeszaak van zijn vrouw. “Met dit koude weer verkopen wafels heel goed, ja”, vertelt Guido terwijl hij behendig zijn wafelijzers omdraait.
Krijgt hij soms in deze periode van rust en vrede ook te maken met moeilijke klanten? “Wij verkopen enkel Luikse wafels. Sommigen, meestal toeristen, vragen waarom er geen chocolade of slagroom op de wafels zit. Dat wordt eigenlijk enkel bij Brusselse wafels gedaan en dat doen wij dus niet. Luikse wafels met chocolade, dat hoort niet hé”.
Een wafel zonder chocolade dan maar, en de eerste etappe van het kerstfeest zit er weer op. Of misschien bleef u gewoon lekker thuis en schenkt u wat er volgens datzelfde onderzoek van Deloitte bovenaan ieders verlanglijstje prijkt, een goedgevulde enveloppe met geld.